شريف و ربّانى است و از ديگر جواهر موجود در جهان با اين ويژگى و شرافت جدا مىشود . خداى متعال در گفتار خود به همين نكته اشاره مىكند : إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ . « 48 » آيه اشاره مىكند به اين كه انسان خصوصيتى دارد كه با آن از آسمانها و زمين و كوهها ممتاز مىشود و به وسيله آن خاصيّت توان برداشتن امانت خداى متعال را دارد و آن شناخت خدا و توحيد است و دل هر انسانى در اصل آمادگى و توان حمل امانت را دارد ، ليكن اسباب و عواملى كه ياد كرديم آن را از قيام به مسؤوليّت و رسيدن به حقيقت آنها باز مىدارد . از اين رو پيامبر ( ص ) فرموده : « هر نوزادى به فطرت ( توحيد ) زاده مىشود ، جز اين كه پدر و مادرش را او يهودى ، نصرانى ، مجوسى بار مىآورند » « 49 » و گفتار آن حضرت : « اگر شيطانها پيرامون دل آدميان نمىگشتند البته آنان به ملكوت آسمانها مىنگريستند » « 50 » اشاره به برخى عوامل است كه ميان دل و باطن اشيا مانع مىشود . به همين مطلب اشاره دارد آنچه از پيامبر ( ص ) روايت شده كه « سؤال شد از رسول خدا : خدا كجاست در زمين است يا در آسمان ؟ فرمود : در دل بندگان مؤمنش » . « 51 » در حديث است كه « خداى متعال فرمود : زمين و آسمان گنجايش مرا ندارد ولى قلب بنده مؤمن من كه نرم و نگهدارندهء حقايق است گنجايش مرا دارد » ؛ « 52 » و

--> ( 48 ) - احزاب / 72 : ما امانت ( تعهّد ، مسؤوليّت و ولايت الهيّه ) را بر آسمانها و زمين و كوهها عرضه داشتيم آنها از حمل آن ابا كردند و از آن هراس داشتند امّا انسان آن را بر دوش كشيد . حافظ شيرازى در اشاره به اين مطلب گويد : آسمان بار امانت نتوانست كشيد * قرعه فال به نام من ديوانه زدند - م . ( 49 ) اين حديث را ابو داود در سنن ، ج 2 ، ص 531 روايت كرده است . ( 50 ) در صفحات پيش نقل شد . ( 51 ) - مصحّح گويد : اين دو حديث را به اين صورت نيافته‌ام فقط طبرانى در الكبير از ابو عتبه خولانى به سندى ضعيف روايت كرده چنان كه در الجامع الصغير نيز آمده است : انّ للّه تعالى آنية من اهل الارض و آنية ربكم قلوب عباده الصالحين و احبّها اليها الينها و ارقهّا . خدا در ميان اهل زمين ظرفى دارد و ظرف پروردگارتان دلهاى بندگان صالح اوست و محبوبترين دلها در نزد خدا دلى است كه نرمتر باشد . ( 52 ) - مصحّح گويد : اين دو حديث را به اين صورت نيافته‌ام فقط طبرانى در الكبير از ابو عتبه خولانى به سندى ضعيف روايت كرده چنان كه در الجامع الصغير نيز آمده است : انّ للّه تعالى آنية من اهل الارض و آنية ربكم قلوب عباده الصالحين و احبّها اليها الينها و ارقهّا . خدا در ميان اهل زمين ظرفى دارد و ظرف پروردگارتان دلهاى بندگان صالح اوست و محبوبترين دلها در نزد خدا دلى است كه نرمتر باشد .